"Wędrówki po bajkowym świecie"

Innowacja pedagogiczna

„Wędrówki po bajkowym świecie”

Opracowała: Lucyna Łaszkiewicz

Wstęp

Już w dalekiej przeszłości rodzice bądź dziadkowie opowiadali swoim dzieciom bajki. Później w dobie upowszechnienia druku bajki były im czytane, a obecnie – oprócz opowiadania i czytania dzieci mogą je oglądać lub słuchać w warunkach wykorzystania technologii komunikacyjnych lub informatycznych. Bezpośrednim powodem szerokiego wykorzystania bajek w procesie kształtowania rozwoju dzieci są jej niezaprzeczalne walory wychowawcze i poznawcze, szczególnie zaś w zakresie stymulowania ich wyobraźni, zachowań, emocji i postaw. Wzbogacają one także wiedzą dziecka na temat sposobów przedstawiania elementów świata przedstawionego w bajkach literackich, w tym głównie fabuły, akcji i bohatera. W stosunku do dzieci, które nie radzą sobie z emocjami mogą być wykorzystywane metody właściwe dla bajko terapii, które pozwalają dziecku spojrzeć na swoje problemy i uczą jak pomagać sobie samemu w trudnych sytuacjach. Niezależnie jednak od tego innowacja ma być wykorzystywana głównie jako punkt wyjścia do stwarzania sytuacji wychowawczych i omawiania wybranego problemu bądź też do utrwalania doświadczeń dziecka zdobytych przy innych okazjach czy też do ukazywania na przykładzie treści bajki określonego problemu. Wynika to też ze zjawiska częstego identyfikowania się dziecka z bajkowym bohaterem. U podłoża identyfikacji tkwi pragnienie dziecka, aby być takim samym jak bajkowa postać, z którą chce się utożsamić .Wprowadzanie dzieci
w bajkowy świat będzie także elementem kształtowania jego potrzeby uczestnictwa
w szeroko rozumianej kulturze, w tym i potrzeby czytania książek.

Cele innowacji pedagogicznej :

1. Cele ogólne:

• rozbudzanie w dziecku ciekawości i zainteresowania ,,bajkowym światem’’;

• stymulowanie pożądanych wychowawczo postaw i zachowań dzieci ;
• wyzwalanie potrzeby dzieci obcowania z literaturą dziecięcą ;
• ograniczanie zaburzeń emocjonalnych dzieci ;
• popularyzowanie wśród dzieci pozytywnych wzorów kulturowych
  i osobowych w oparciu o przesłanie ideowe bajek ;
• wdrażanie dzieci do uczestnictwa w kulturę.

1. Cele szczegółowe:

• rozwijanie dyspozycji psychicznych dziecka, szczególnie w zakresie postaw, emocji, wyobraźni;
• rozwijanie aktywności poznawczej dzieci i ich kreatywności;
• kształtowanie umiejętności swobodnego wypowiadania się dzieci
  i formułowania ocen i opinii;
• ,,wprowadzenie’’ dzieci w świat teatru, głównie w odniesieniu do scenografii, elementów gry aktorskiej, muzyki i choreografii;
• wyrabianie u dzieci nawyku uważnego słuchania (oglądania) bajki
  i umiejętności przedstawiania jej kolejnych zdarzeń;
• zachęcanie rodziców dzieci do czytania im bajek i do dyskutowania
  o ich treści;
• kształtowanie potrzeby dzieci poznawania coraz to nowych bajek;
• wzbogacanie zasobu słownictwa dzieci, szczególnie odnoszących się do poszczególnych elementów świata przedstawionego w bajce;
• kształtowanie wrażliwości dzieci na wszelkie przejawy dobra
  i zła, a także akceptacji dla pozytywnych zachowań bohaterów bajek;
• ograniczanie i minimalizowanie negatywnych emocji dzieci, głównie lęku, wszelkiego rodzaju obaw, zamykania się w sobie, braku odwagi i otwartości.

Opis innowacji pedagogicznej „Wędrówki po bajkowym świecie”.

            Innowacja jest adresowana do dzieci w wieku od 3 do 5 lat. Do realizacji jej zadań włączeni zostaną rodzice dzieci, pracownicy biblioteki i pracownicy lokalnej kultury. Podstawowym środkiem dydaktycznym wykorzystywanym podczas kolejnych zajęć innowacji będą teksty bajek literackich. Punktem wyjścia do omawiania kolejnych zagadnień innowacji będzie przeczytanie dzieciom bajki, które będą podstawą do analizy jej treści, postaw bohaterów, ich motywacji postępowania i różnych elementów świata przedstawionego. Z kolei dzieci będą mieć możliwość swobodnej wypowiedzi dotyczące różnych motywów postępowania bohatera i dokonywania jej oceny. Istotnymi elementami innowacji będzie planowanie i przeprowadzenie inscenizacji przeczytanej bajki. W tym względzie dzieci będą miały możliwość przygotowania scenografii, strojów dla bohaterów bajki, a także wybór odpowiedniej muzyki ilustrującej kolejne jej wydarzenia. Ponadto dzieci będą mogły wykonywać ilustracje do przeczytanej bajki, które następnie będą prezentowane na wystawie. Również przygotowana inscenizacja  bajki będzie wystawiona przed szerszą publicznością, głównie w obecności rodziców dzieci. W założenia innowacji wpisane będą także wyjścia do biblioteki w celu zapoznania dzieci  z zawartością działu literatury dziecięcej. Ponadto planowane są wyjścia do JOKiS  na profesjonalne przygotowane spektakle teatralne w oparciu o określone bajki. Po ich obejrzeniu dzieci będą miały możliwość swobodnej wypowiedzi na ich temat. W realizację innowacji wpisana jest także pedagogizacja i rozmowy indywidualne z rodzicami dzieci dotyczące głównie walorów edukacyjnych i wychowawczych czytania (oglądania) bajek, a także potrzeby wzbogacania biblioteki domowej o różne tytuły z tej grupy literatury.

            Metody i formy realizacji innowacji:

• metody aktywizujące (zabawy tematyczne, gry);
• metody problemowe („burza mózgów”, rozwiązywanie problemów dotyczące głównie motywów postępowania bohaterów);
• metody percepcyjne ( pokaz, obserwacja, wykorzystywanie multimediów);
• metody ekspresyjne (twórczość plastyczna i muzyczna, elementy gry autorskiej);
• metody słowne ( instrukcje słowne, dyskusja, swobodne wypowiedzi dzieci).

Formy realizacji innowacji:

• praca z całą grupą przedszkolną;
• praca w zespołach;
• praca indywidualna;
• zajęcia plastyczne i muzyczne, a także praca nad przygotowaniem rekwizytów, scenografii i strojów bohaterów.

Środki dydaktyczne:

• teksty i nagrania bajek;
• technologie komunikacyjne i informatyczne;
• przykładowe wzorce rekwizytów teatralnych, scenografii i strojów aktorów wykonujących inscenizację bajek.

Planowane zadania do realizacji:

1. Zgromadzenie zestawu nagrań bajek i wykonanie „ bajkowego kącika”.
2. Systematyczne czytanie ( oglądanie) dzieciom bajek i inicjowanie na ich podstawie dyskusji i rozmów na tematy postępowania bohaterów, motywów dokonywanych wyborów, oceny ich zachowań. Ponadto treść bajek będzie stanowić podstawę do rozwiązywania problemów głównie z istotą „ walki dobra ze złem”.
3. Wykonywanie przez dzieci ilustracji dotyczących poszczególnych elementów świata przedstawionego ( fabuły, akcji, bohaterów, miejsca akcji).
4. Podejmowanie prób ilustrowania akcji muzyką będącą twórczą inwencją dzieci.
5. Przygotowanie inscenizacji teatralnej bajki ( wykonywanie scenografii, rekwizytów, strojów i wprowadzenie elementów gry aktorskiej, w tym i w oparciu o wskazówki i instruktaż nauczyciela).
6. Wystawienie inscenizacji w obecności rodziców dzieci.
7. Zorganizowanie i przeprowadzenie wyjścia dzieci do biblioteki w celu zapoznania ich z działem literatury dziecięcej.
8. Zorganizowanie wyjścia do JOKiS na spektakl przygotowany w oparciu o określoną bajkę. Umożliwienie dzieciom wejścia za kulisy teatru i zapoznanie ich z rekwizytami, scenografią, strojami bohaterów, a także stworzenie warunków do zadawania przez dzieci pytań aktorom.
9. Przeprowadzenie pedagogizacji rodziców na temat walorów poznawczych i wychowawczych bajek z równoczesnym zachęcaniem ich do systematycznego wzbogacania biblioteki domowej o pozycje z zakresu literatury dziecięcej oraz do czytania ( oglądania ) swoim dzieciom bajek.

Spodziewane efekty:

• Dziecko wykaże większe zainteresowanie czytanymi mu bajkami;
• Dziecko rozpoznaje elementy świata przedstawionego w bajkach;
• Dziecko potrafi wcielać się w postawy i zachowania bohaterów bajek;
• Dziecko nabywa umiejętność przygotowania inscenizacji bajki;
• Dziecko odczuwa potrzebę uczestnictwa w kulturze.

 Ewaluacja

Ewaluacja innowacji dokonywana będzie na bieżąco poprzez systematyczną obserwację zachowań dzieci podczas zajęć, a także rozmowy z nimi. Prace plastyczne, będące wynikiem spontanicznego działania pod wpływem doznań i uczuć, będą stanowić ważny materiał badawczy. Źródłem informacji będą także rozmowy z rodzicami.

  Bibliografia

1. Bajki, które leczą. Cz. 1 / Doris Brett; przeł. Małgorzata Trzebiatowska. – Wyd. 2. – Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 2005
2. Bajki, które leczą. Cz. 2 / Doris Brett; przeł. Hanna Dankiewicz. – Wyd. 2. – Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 2005
3. Bajki terapeutyczne. Cz.1 / Maria Molicka; Wyd. 2. – Poznań: Media Rodzina, 2003
4. Bajki terapeutyczne. Cz.2 / Maria Molicka; Wyd. 2. – Poznań: Media Rodzina, 2003
5. Ruch rozwijający dla dzieci. Weronika Sherbone, Warszawa: PWN, 2013