Dziecko ze stresem pourazowym

Dziecko ze stresem pourazowym
          Wiele osób uważa, iż zespół stresu pourazowego nie może dotknąć małe dziecka, czy nastolatka. Jednak aktualne badania i obserwacje wykazują, że zespół stresu pourazowego może dotknąć wszystkich bez względu na wiek.
Jest to zespół charakterystycznych objawów pojawiających się wskutek znalezienia się w sytuacji traumatycznej, dostarczającej silnych, negatywnych emocji. Mogą to być wydarzenia jednorazowe albo szereg powtarzających się sytuacji traumatycznych o mniejszym nasileniu , lecz dużej regularności i dłuższym czasie trwania. Sprawiają one, że ktoś ich doświadczający czuje się zalękniony i wykazuje wysokie poczucie braku bezpieczeństwa i bezradności. Ten rodzaj stresu ma wpływ na wiele aspektów życia i nie pozostaje bez znaczenia dla zdrowia emocjonalnego, psychicznego i fizycznego.
Co czwarta osoba, w grupie dzieci i młodzieży, doświadcza przeżycia traumatycznego, w wyniku którego u części z nich dochodzi do wystąpienia zespołu stresu pourazowego. Wystąpienie zdarzeń traumatycznych wśród dzieci, jak również młodzieży wynosi od 59% do 70%, natomiast u 15–25% z nich ujawnia się zespół stresu pourazowego.
Co może wywołać zespół stresu pourazowego? Zdarzenia traumatyczne dzielą się na dwa typy. Pierwszy typ dotyczy sytuacji niewywołanych przez człowieka, za drugi odpowiadają ludzie.
Należą do nich:
• pożary, katastrofy naturalne, przemysłowe, przebywanie na obszarze, gdzie toczy się wojna, • wypadki komunikacyjne, • przemoc seksualna i fizyczna, • upokarzanie psychiczne i fizyczne dzieci, • zdiagnozowanie poważnej choroby, • przejście inwazyjnego i bolesnego leczenia, • regularne zaniedbywanie dzieci przez rodziców ,przemoc domowa, • przemoc w środowisku szkolnym, • inne niespodziewane wydarzenia wywołujące wstrząs i przerażenie.
Występujące u młodych ludzi powyżej przedstawione przeżycia traumatyczne mogą skutkować reakcjami w bardzo różny sposób. Należy zaznaczyć, iż nie wszystkie objawy muszą się u nich ujawnić równocześnie.
U większości dzieci do rozwoju PTSD dochodzi w ciągu pierwszych tygodni lub miesięcy po wydarzeniu.
Zmiany w zachowaniu u dzieci, które mogą wystąpić po traumatycznym zdarzeniu:
• wzrost poziomu aktywności,
• zaburzenia koncentracji uwagi (tego typu zachowania
mogą u dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym przypominać ADHD),
• wzrost drażliwości w kontaktach z przyjaciółmi, rodziną, dorosłymi albo w określonych sytuacjach,
• wybuchy gniewu lub agresja,
• wycofanie się,
• zaburzenia psychosomatyczne (np. bóle głowy, żołądka, chroniczne bóle
o niejasnym pochodzeniu),
• wzrost natężenia negatywnych zachowań np. buntowniczych, prowokacyjnych),
• zaburzenia snu (koszmary senne pozornie
niezwiązane z urazem, trudności z zasypianiem, budzenie się w nocy z płaczem, palpitacje serca, dreszcze),
• zmiany dotyczące odżywiania (jadłowstręt psychiczny) oraz trawienia,
• zaburzenia związane ze stresem, np. zespół chronicznego zmęczenia,
• zwiększona wrażliwość na dźwięki,
• problemy z oddychaniem,
• obniżone zainteresowanie czynnościami, które do tej pory sprawiały przyjemność,
• powtarzające się pytania i rozmowy na temat wydarzenia (powszechniejsze u młodszych dzieci; one też będą je odtwarzać w zabawie, w makabrycznych rysunkach.
• spadek zaufania, negatywne postrzeganie innych ludzi, zwłaszcza wyróżniających się swoją odmiennością, odczuwanie dyskomfortu związanego z uczuciami dotyczącymi sprawców traumatycznego zdarzenia, chęć zemsty.
Rozpoznanie u dziecka zaburzeń emocjonalnych jako PTSD może być trudne ze względu na maskowanie objawów odroczonych, czas ich ujawnienia, ukrywanie niepokojących symptomów z powodu poczucia winy i wstydu, niejasnego związku pomiędzy traumatycznym wydarzeniem a pustką emocjonalną, złością, lękiem i objawami fizjologicznymi, które ujawniają się wiele miesięcy po tragedii. Niektórzy rodzice nie mają świadomości istnienia tego typu jednostki chorobowej. Uważają więc, że objawy ustąpią same i nie ma potrzeby szukać pomocy. Czasem też nie wiedzą, do kogo po tę pomoc się zwrócić.
Terapia PTSD jako zaburzenie emocjonalne wymaga wielokierunkowych oddziaływań z zakresu psychoterapii. Powinna ona obejmować postępowanie w przypadku stwierdzenia zespołu stresu pourazowego. Jest to z pewnością:
Pierwsza pomoc. Rodzice i nauczyciele, którzy staną przed koniecznością udzielenia „pierwszej pomocy” dziecku z PTSD, mogą dzięki odpowiedniemu zachowaniu pozwolić mu zredukować trwanie trudnych dla niego emocji. Klimat. Nigdy nie należy zmuszać dziecka do rozmowy na temat trudnych przeżyć, dopóki samo nie wyrazi chęci do tego. Powinniśmy zadbać o sprzyjające do jej warunki – ciepłą, miłą atmosferę, klimat bezpieczeństwa
i zaufania.
Realne obietnice. Stwarzając klimat bezpiecznego dialogu, nie wypowiadajmy pustych słów ani nierealistycznych obietnic. Dzieci powinny mieć świadomość, że mogą czuć się bezpiecznie w domu czy w szkole, pod opieką rodziców i nauczycieli.
Powrót do dawnego porządku. Po wydarzeniach urazowych zaleca się powrót do dawnego porządku. To, co znajome i stałe, przynosi spokój i pozwala odzyskać utracone poczucie bezpieczeństwa.
Szczerość. Udzielając dziecku odpowiedzi, należy pamiętać, by były rzetelne i uczciwe, aby nie stracić, tak cennego, zaufania dziecka.
. W rozmowie z dzieckiem powinniśmy dać mu odczuć, że jego troski, kłopoty, myśli i uczucia są dla nas bardzo ważne. Nie oceniajmy negatywnie.

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         opracowała:

mgr Agnieszka Szkoła