Znaczenie budowania pozytywnej relacji z dzieckiem/ Agnieszka Szkoła

ZNACZENIE BUDOWANIA POZYTYWNEJ RELACJI Z DZIECKIEM

Poczucie własnej wartości u dziecka jest najskuteczniejszym środkiem immunologicznym wobec wszystkiego, czego obawiają się rodzice. (…) To najlepsze, co można dziecku dać”.
                                                                                                                            /Jesper Juul/

           Poruszając jakże ważny temat relacji w naszym życiu należy stwierdzić, iż słowa „relacja” używamy bardzo często. Jednak znaczenie tego pojęcia może być rozumiane w bardzo różny sposób. Mówiąc o relacji w kontekście wychowania, mamy na myśli rodzaj dość bliskiego kontaktu opartego na dialogu emanującym empatią między dwiema osobami, bądź większą liczbą osób, który zaspokaja podstawowe potrzeby zainteresowanych stron, a więc potrzebę bezpieczeństwa, przynależności, bycia ważnym, uwzględnionym, ale także potrzebę autonomii oraz zainteresowania.

Tak budowana relacja pomiędzy dzieckiem, a dorosłym zakłada równość wobec zasad i norm, nie można bowiem wymagać od dziecka czegoś, czego sami nie potrafimy zrealizować. Nie możemy wymagać przestrzegania zasad, których sami nie przestrzegamy. Świat dziecka musi być spójny, przejrzysty, oparty na solidnych fundamentach. Takie fundamenty powinna budować poprzez rozwój społeczny i emocjonalny podstawowa komórka społeczna, jaką jest rodzina, natomiast pozostałe grupy i środowiska wychowawcze mogą „dobudowywać” swoje elementy. Wraz z wrastaniem dziecka w świat społecznych relacji kręgi wpływów rozszerzają się. Tam, gdzie dotychczas źródłem wpływów była tylko rodzina zaczynają się pojawiać inne osoby – nauczyciele, rówieśnicy.

 POCZUCIE WŁASNEJ WARTOŚCI

W rozmowach Moniki Oien z Jesperem Juulem określenie „poczucie własnej wartości”, często stosowane zamiennie z „samooceną” czy „pewnością siebie” zostało przez terapeutę rodzinnego rozróżnione od dwóch pozostałych. I tak samoocena jest przez Jespera Juula traktowana jako odbicie opinii i ocen płynących z otoczenia. Są one przez nas przyjmowane i na ich podstawie budujemy obraz siebie. Upraszczając powyższe stwierdzenie – dopóki jestem oceniana przez najbliższe otoczenie pozytywnie, dopóty moja samoocena będzie wysoka. Jeśli zaś oceniana będę negatywnie, spotkam się z krytyką czy karą, moja samoocena w znacznym stopniu obniży się. Można więc zauważyć, iż tak rozumiana samoocena jest postawą dynamiczną, wręcz bardzo niestabilną, a najgorszym jej skutkiem jest uzależnienie się od opinii innych i kierowanie się nią. Wynika z tego, że samoocena jest źródłem fałszywych przekonań na własny temat, tak zwanych zniekształceń poznawczych, które choć powstają w oparciu o wycinek naszego zachowania, wyglądu, wiedzy czy umiejętności, rzucają światło na całościowy obraz i postrzeganie siebie. Natomiast pewność siebie jest rozumiana jako przekonanie, że posiadamy mocne strony i jesteśmy w czymś dobrzy, co niekoniecznie wiąże się z poczuciem własnej wartości.
Opierając się na wcześniejszych spostrzeżeniach, można stwierdzić, że poczucie własnej wartości to autentyczna wiedza o sobie, uwzględniająca w uczciwy i sprawiedliwy sposób wady i zalety danej osoby przy jednoczesnym jej przekonaniu, że wnosi wartość do świata w którym żyje (rodzina, najbliższe środowisko, grupa rówieśnicza) taka, jaka jest – ze wszystkimi wadami i zaletami. Mówiąc o rzeczywistej wiedzy o sobie, pamiętamy, że posiadamy wady, popełniamy na co dzień błędy, ale nie mają one większego wpływu na obiektywną ocenę nas samych.

 Dzięki stabilnemu poczuciu własnej wartości możemy przyjrzeć się samym sobie, docenić to, co dobre, starać się niwelować to co złe i zaplanować zmianę na lepsze.
Rodzice, którzy wzmacniają poczucie własnej wartości u swojego potomstwa, mają dzieci mniej zestresowane, które czują się bezpieczniejsze i lepiej znają siebie.
Dostrzegając własne błędy, zdając sobie sprawę o niedoskonałości, wiemy, że możemy się doskonalić, zauważamy, też swój potencjał, doceniamy osiągnięcia i potrafimy się rozwijać mimo przeciwności i niepowodzeń, które wszystkim zdarzają się w codziennym życiu. Każdy rodzic, czy nauczyciel, chcąc stworzyć pozytywne relacje z dzieckiem powinien po prostu „być”, kiedy dziecko tego bardzo potrzebuje.

 Bibliografia:

• Juul J., Øien M., Przestrzeń dla rodziny. Poradnik dla rodziców, Wydawnictwo MiND, 2012.
• Ulanowska T., Relacje z dzieckiem, jak je mądrze budować, Akademia Edukacji i Rozwoju Majki Jeżowskiej, 2021.

opracowała:
mgr Agnieszka Szkoła