Program Edukacji Sportowo – Rekreacyjnej

Gimnastyka, ruch, zabawa – dobra sprawa

Miejskie Przedszkole Nr 9

im. Jana Brzechwy w Jarosławiu

Rok szkolny 2023/2024

Zawartość

1.      Wstęp. 3

2.      Założenia Programu. 4

Szczegółowe założenia programu: 6

3.      Cele programu: 6

Cele ogólne: 6

Cele szczegółowe: 6

Cele poznawcze: 6

4.      Formy i sposoby realizacji: 7

5.      Środki dydaktyczne. 8

6.      Współpraca z rodzicami: 8

Sposoby realizacji: 8

Spodziewane efekty współpracy z rodzicami: 8

7.      Metody prowadzenia zajęć ruchowych w przedszkolu. 9

8.      Zabawy ruchowe: 13

9.      Organizacja ćwiczeń: 13

Ćwiczenia poranne. 13

Ćwiczenia gimnastyczne. 14

10.         Treści programu. 15

11.         Warunki realizacji programu. 15

12.         Spodziewane efekty. 15

13.         Ewaluacja programu: 16

14.         Literatura: 16

 

    

1.     Wstęp

Ruch w rozwoju dziecka stanowi podstawowy bodziec rozwojowy. Aktywność ruchowa to okazja do poznania przez dziecko otoczenia i opanowania nowych umiejętności. Przez ruch i zabawę dziecko zaspokaja swoje potrzeby rozwojowe, doskonali motorykę. Są to istotne czynniki rozwoju somatycznego, psychicznego i społecznego. Często możemy u dzieci zaobserwować tzw. głód ruchu, który jest wyrazem podświadomej chęci dostarczenia sobie czynnika stymulującego rozwój. Dlatego niezwykle ważne jest, by umożliwić im wszechstronną aktywność ruchową i wspomagać jej realizację. Okres przedszkolny jest szczególnie ważny dla kształtowania się motoryki dziecka. To w tym okresie dziecko nabywa umiejętności, które w dalszym życiu jedynie doskonali.

Podczas zajęć ruchowych dziecko gromadzi wrażenia i spostrzeżenia, wzbogaca swoje doświadczenia, wyobrażenia, pojęcia, kształci pamięć, uwagę i myślenie. Ćwicząc w grupie podporządkowuje się ogółowi, słucha, przestrzega przyjęte normy współżycia, kształtuje swój charakter, uczucia i wolę.  

Aktywność ruchowa powinna służyć kształtowaniu u dzieci przyzwyczajeń do uprawiania gimnastyki, czynnego wypoczynku, rekreacji, w dorosłym życiu zaś – sportu. W przedszkolu realizuje się ją na dwóch wzajemnie powiązanych, przenikających się płaszczyznach: indywidualnej i grupowej. Ćwiczenia gimnastyczne rozpoczyna się już w grupie dzieci 3-4 letnich. O słuszności takich działań decyduje fakt, że harmonijny rozwój ruchowy dziecka od najmłodszych lat wpływa na prawidłowy rozwój psychiczny na dalszym etapie rozwoju.

Jednym z najistotniejszych celów gimnastyki u małych dzieci, obok kształcenia sprawności ruchowej i wzmacniania mięśni, jest poznanie schematu ciała, czucie własnego ciała i przestrzeni wokół niego ,doskonalenie poczucia równowagi oraz kształcenie koordynacji wzrokowo-ruchowej. Bez opanowania tych umiejętności nie jest możliwy dalszy harmonijny rozwój dziecka.

Prowadzenie zajęć ruchowych sprzyja osiąganiu celów wychowawczych .Wypracowany schemat działań wpływa na usprawnienie innych rodzajów zajęć- sposób ustawienia, szybka reakcja na polecenia i umowne sygnały nauczyciela pozwalają na zdyscyplinowanie grupy podczas innych form ich działalności

W pracy z dziećmi najmłodszymi preferuje się zajęcia metodą zabawową, naśladowanie zwierząt, czynności z najbliższego otoczenia dziecka, opowieści ruchowe. Dzieci chętnie uczestniczą w zajęciach i szybko zdobywają nowe doświadczenia ruchowe, warto  więc  już od początku zadbać o umiejętność terminologii (siad skrzyżny, prosty, leżenie tyłem itp.)

Dziecku w wieku przedszkolnym potrzeba ciągłych i dynamicznych zmian zarówno obiektów zainteresowania, jak i rodzaju podejmowanych czynności ruchowych.

Ograniczanie spontanicznej aktywności ruchowej dziecka prowadzi do jego nadpobudliwości, braku zdyscyplinowania, niechęci działania i ogólnego zmęczenia organizmu. Zabawy i ćwiczenia ruchowe powinny być dla dziecka radosnym, spontanicznym działaniem.

   2.     Założenia Programu.

W podstawie programowej wychowania przedszkolnego  jednym z celów  jest „troska o zdrowie dzieci i ich sprawność fizyczną; zachęcanie do uczestnictwa w zabawach i grach sportowych”. W zalecanych warunkach i sposobach realizacji podstawy programowej podkreśla się, aby co najmniej jedną piątą czasu (w przypadku młodszych dzieci jedną czwartą czasu) przeznaczyć na organizowanie gier, zabaw ruchowych oraz zajęć sportowych. Nauczyciel ma dowolność w doborze treści i sposobie realizacji zadań, powinien jednak pamiętać o konieczności stopniowania poziomu trudności, w zależności od indywidualnych potrzeb i umiejętności dzieci. Zaspokojenie potrzeby ruchu u najmłodszych wymaga od nauczycieli bogatej wiedzy, pomysłowości oraz kreatywności w podejmowaniu działań z zakresu aktywności ruchowej. Dlatego też ruch powinien stanowić jeden z głównych elementów i form działania w czasie pobytu dziecka w placówce przedszkolnej. Wychowanie fizyczne jest w programie wychowania przedszkolnego integralnie związane z wychowaniem zdrowotnym, co jest bardzo słuszne, ponieważ wychowanie fizyczne dysponuje odpowiednim warsztatem i stanowi laboratoryjną stronę wychowania zdrowotnego. Tylko w działalności ruchowej można wykształcić pożądane postawy i nawyki zmierzające do podtrzymania dobrego stanu zdrowia fizycznego, psychicznego i społecznego przedszkolaków.

Należy również pamiętać, że aktywność ruchowa dla dziecka w wieku przedszkolnym powinna być zabawą i czystą formą rekreacji. Rodzaj zajęć oraz ilość ćwiczeń warunkują możliwości rozwojowe dzieci, ich zainteresowania i potrzeby. Aktywność fizyczna determinuje rozwój dziecka na wielu płaszczyznach. Podczas zajęć ruchowych dziecko gromadzi wrażenia i spostrzeżenia, wzbogaca swoje doświadczenia, wyobrażenia, pojęcia, kształci pamięć, uwagę i myślenie. Sport i zabawy ruchowe rozwijają w przedszkolakach odporność fizyczną i emocjonalną, wpływają na integrację grupy, a zarazem kształtują poczucie indywidualności i sprawstwa.. Jednym z celów wychowania przedszkolnego jest troska o zdrowie dzieci i ich sprawność fizyczną oraz zachęcanie do uczestnictwa w zabawach i grach sportowych. Rozwój sprawności ruchowej dzieci jest niewątpliwie powiązany z jego rozwojem umysłowym.  Bez wątpienia rozwój sprawności ruchowej ma duży wpływ na rozwój każdego innego obszaru rozwojowego. Sprawność ruchowa kształtuje się przez całe życie i jest jedną z najbardziej dynamicznie rozwijających się stron motoryczności człowieka.

U dziecka w wieku przedszkolnym, sprawność ruchowa rozwija się przez nabywanie doświadczeń i nawyków ruchowych, między innymi, w działalności sportowej. Sprawność i aktywność ruchowa dziecka wzmacnia jego organizm, a do tego kształtuje i usprawnia wszystkie jego układy. Rozwój sprawności ruchowej jest również stymulatorem życia psychicznego, gdyż odświeża umysł. Ponadto zabawy ruchowe np. z elementem rywalizacji wpływają na wychowanie moralne i społeczne, propagowanie zdrowego stylu życia poprzez upowszechnienie sportu i rekreacji.

 

   Szczegółowe założenia programu:

• wprowadzenie różnorodnych form aktywności ruchowej pobudzających motywacje dzieci do ćwiczeń
• stworzenie sprzyjających okazji edukacyjnych umożliwiających wpieranie indywidualnego rozwoju dziecka
• wytwarzanie postaw i nawyków higieniczno – zdrowotnych.

   3.     Cele programu:

   Cele ogólne:

Głównym celem programu  jest propagowanie sportu, rekreacji i aktywności fizycznej wśród jak najszerszej grupy dzieci w wieku przedszkolnym oraz wśród ich rodziców. Współpraca z MOSiR, Uczelnią PWSTE, Szkołami Podstawowym - korzystanie z Hal Sportowych i Stadionu Szkolnego.

   Cele szczegółowe:

Dziecko:

• chętnie uczestniczy w zabawach ruchowych oraz w ćwiczeniach gimnastycznych;
• bierze udział w spacerach, wycieczkach;
• wie, że ruch na świeżym powietrzu  to zdrowie;
• zdaje sobie sprawę, że trzeba dbać  o prawidłową postawę ciała;
• zna formy aktywnego wypoczynku;
• poznaje zasady rywalizacji sportowej;
• dokładnie i starannie wykonuje ćwiczenia;
• słucha poleceń nauczyciela i prawidłowo na nie reaguje;
• współpracuje w zespole podczas aktywności ruchowej;
• umie radzić sobie z przegraną podczas zabaw z elementem rywalizacji;
• przestrzega zasad bezpieczeństwa podczas zabaw ruchowych;
• doskonali koordynację wzrokowo – ruchową;
• doskonali umiejętność pokonywania własnych słabości;
• prawidłowo dobiera poziom trudności wykonywanych ćwiczeń do jego aktualnych możliwości;
• kształtuje umiejętność rozładowywania napięć i emocji poprzez aktywność fizyczną

   Cele poznawcze:

• poznanie zabaw, ćwiczeń oraz gier ruchowych
• poznanie i zrozumienie znaczenia aktywności ruchowej dla zdrowia
• poznanie zasad bezpieczeństwa podczas zabaw ruchowych
• poznanie własnych możliwości ruchowych i umiejętne dostosowanie aktywności ruchowej oraz stopnia trudności zadań do własnych możliwości
• rozwijanie i doskonalenie ogólnej sprawności i wydolności organizmu dziecka poprzez różnorodne formy aktywności ruchowej
• uświadomienie korzyści wynikających z aktywności ruchowej
• usprawnianie wszystkich narządów poprzez aktywność ruchową oraz doskonalenie wytrzymałości fizycznej
• przygotowanie mentalne do współpracy w grupie, zdrowej rywalizacji, umiejętności pogodzenia się z przegraną oraz szacunku do przeciwnika
• doskonalenie umiejętności pokonywania coraz trudniejszych zadań ruchowych
• nabywanie umiejętności rozładowywania napięć i emocji

Opierając się na założeniach wynikających z podstawy programowej wychowania przedszkolnego określamy dla programu cele, zadania dla nauczyciela jak również umiejętności i wiadomości, które powinny wykazać dzieci pod koniec wychowania przedszkolnego.

Zgodnie z podstawą programową wychowania przedszkolnego oraz celami zawartymi w programie zakładamy, że dziecko kończące edukację przedszkolną:

• potrafi naśladować proste ćwiczenia ruchowe,
• samodzielnie wykonywać proponowane ćwiczenia, zabawy
• wykonywać ćwiczenia o różnorodnym stopniu trudności, o dużym natężeniu,
• współdziałać z partnerem podczas ćwiczeń i zabaw ruchowych,
• wykorzystać własną wyobraźnię i pomysłowość w zabawach i grach ruchowych, samodzielnie zainicjować zabawę,
• przyjąć prawidłowe pozycje wyjściowe do różnych ćwiczeń gimnastycznych,
• przestrzegać zasad bezpieczeństwa podczas organizowanych zabaw, ćwiczeń i gier sportowych,
• przestrzegać ustalonych zasad, które są gwarancją bezpiecznej i zgodnej zabawy
• aktywnie uczestniczyć w grach zespołowych oraz przestrzegać reguł i zasad podczas gier zespołowych,
• wykorzystać własną aktywność ruchową w trakcie rekreacji ruchowej

   4.     Formy i sposoby realizacji:

Program należy do programów profilaktycznych ruchowo -zdrowotnych.
Przeznaczony  jest dla dzieci przedszkolnych wszystkich grup wiekowych.
Realizacja programu będzie wymagać współpracy  wszystkich    nauczycieli pracujących w placówce , dyrekcji oraz rodziców i instytucji zaangażowanych w realizację programu. 

FORMY PRACY stosowane podczas pracy z dziećmi.

• gry i zabawy ruchowe
• spacery i wycieczki
• spotkania i pogadanki z ludźmi reprezentującymi różne dziedziny życia
• konkursy i wystawy
• udział w olimpiadach, spartakiadach

 

   5.     Środki dydaktyczne

Do środków dydaktycznych zaliczają się:

konwencjonalne:

• opowiadania, wierszyki;
• zdjęcia, ilustracje;
• przybory gimnastyczne;
• różnorodne rekwizyty;
• czasopisma turystyczno-rekreacyjne, sportowe;

technologiczne:

magnetofon, komputer, płyty, odtwarzacz CD.

   6.     Współpraca z rodzicami:

Bardzo ważne jest pozyskanie rodziców do zabiegów zmierzających do kształtowania odpowiednich nawyków. W znacznym stopniu  to rodzice odpowiadają za właściwą postawę i rozwój koordynacji ruchowej dziecka. Ważne jest, by rodzice i opiekunowie pamiętali, że wykształcenie u dziecka w wieku przedszkolnym nawyku codziennej aktywności fizycznej wytworzy w nim potrzebę aktywnego sposobu spędzania czasu wolnego, co będzie kontynuowane w dorosłym życiu. Dlatego przedszkole może angażować rodziców w rozwój ruchowy ich dzieci poprzez organizację wycieczek, olimpiad, zawodów sportowych, a także prelekcji, dyskusji i pogadanek na temat zdrowia i właściwego zaspokajania potrzeby ruchu u dziecka w wieku przedszkolnym.

   Sposoby realizacji:

• zapoznanie rodziców z opracowanym programem i jego założeniami (strona internetowa placówki)
• zachęcenie rodziców do współpracy we wszystkich organizowanych działaniach
• polecenie i udostępnienie rodzicom literatury fachowej
• uczestniczenie rodziców w zajęciach  i zabawach sportowych   organizowanych   w    grupach oraz ogólnoprzedszkolnych
• zachęcenie rodziców do aktywnego spędzania czasu wolnego  ze swoimi dziećmi na łonie przyrody
• uświadomienie rodzicom znaczenia uprawiania sportu dla zdrowia dzieci i nich samych

    Spodziewane efekty współpracy z rodzicami:

• rodzice poznają założenia programu i będą współdziałać w jego realizacji
• poszerzą świadomość wpływu swoich działań wychowawczych na zdrowie dziecka
• rodzice rozwiną zamiłowane do aktywnego spędzania czasu wolnego ze swoim dzieckiem

   7.     Metody prowadzenia zajęć ruchowych w przedszkolu

METODY CZYNNE - oparte na działalności dziecka. Do nich zaliczamy :

• Metodę ćwiczeń (dzieci są pobudzane do naśladownictwa i utrwalania pewnych czynności. Ćwiczenia te wzbogacają przede wszystkim ich ruchową sprawność, ale nie tylko. Metoda ćwiczeń wzbogaca wiedzę i umiejętności praktyczne. Głównym celem tej metody jest kształtowanie pożądanych postaw u dzieci.)
• Metodę zadań stawianych dziecku (Metoda oparta na samodzielnej działalności dziecka, indywidualnych rozwiązywaniu problemów i wysnuwaniu wniosków. Nauczyciel stawia przed wychowankiem zadanie, które rozwiązuje samodzielnie.)
• Metodę kierowania własną działalnością dziecka (W tej metodzie nauczyciel zobowiązany jest do inspirowania dziecka oraz zachęcania go do samodzielnej działalności, samorozwoju.)
• Metodę samodzielnych doświadczeń (Głównym celem tej metody jest ułatwienie dzieciom nawiązywanie kontaktów ze społeczeństwem, przyrodą- spacery, wycieczki, zajęcia w terenie. Nauczyciele stwarzają warunki do spontanicznych zachowań, postępowań oraz zabawy)
• Poza wymienionymi metodami, w pracy nad kształtowaniem zdrowego stylu życia stosowane będą również metody słowne(rozmowa, pogadanka, dyskusja, opowiadanie) ioglądowe (obserwacja, pokaz, prezentacje multimedialne).

METODY ODTWÓRCZE

• Metody te polegają na posługiwaniu się pokazem zademonstrowanych przez nauczyciela bądź na odwoływaniu się do pamięci ćwiczącego, który wcześniej obserwował różne czynności ludzi, zwierząt, przedmiotów martwych (np. zabawek). Dziecko musi przetransportować słowa na obraz ruchu powstający w jego wyobraźni, wysłać do efektów polecenie wykonania odpowiedniego ruchu, a następnie zweryfikować, czy wykonywany ruch odpowiada wymaganiom nauczyciela. Do metod odtwórczych należą:
• Metoda zabawowo – naśladowcza. W zajęciach ruchowych prowadzonych tą metodą dziecko uczy się ilustrowania ruchem jakiejś treści. Uwaga dziecka skupia się najczęściej na zjawiskach i przedmiotach będących w ruchu. Ruchy wykonywane przez dziecko nie muszą być dokładnym odtworzeniem zaobserwowanych czynności i zjawisk. Trzeba dać dzieciom dużo swobody, nie hamować ich inicjatywy i fantazji.
• Metoda bezpośredniej celowości ruchu (zadaniowa) - metoda ta polega na wyrozumowanym zestawieniu odpowiednio dobranej pozycji wyjściowej z przemyślanym przebiegiem ruchu wykonanym z przyborem lub bez niego. Repertuar zadań obejmuje ruch proste, łatwe zrozumiałe, niewymagające długich wyjaśnień. Są to ruchy przemyślane i wymuszają na wykonawcy projektowy przebieg ruchu i efekt zadania.
• Metoda ścisła - metoda ta polega na ruchu odwzorowanym z pokazu lub wykonanym na podstawie słownego ujęcia ruchu. Ćwiczenia są wykonywane jednocześnie przez wszystkich ćwiczących na komendę lub w podanym rytmie. Stosując metodę ścisłą nie ma właściwej atmosfery radości i swobody ruchowego wyżycia się na zajęciach.

 

 

METODY TWÓRCZE

Spośród tej grupy metod zachęca się do wprowadzenia opowieści ruchowej, gimnastyki twórczej R. Labana, K. Orfa, gimnastyki rytmicznej A. i M. Kniessów oraz ruchu rozwijającego W. Sherborn. W metodach twórczych odchodzi się od komend, stereotypowych kolumn ćwiczebnych a wprowadza się przyjemny nastrój sprzyjający twórczości, często stosuje się muzykę, przybory, przyrządy, pracę z partnerem i w grupie oraz różne formy aktywizacji ruchowej (pantomima, improwizacje ruchowe, inscenizacja, groteska, sceny dramatyczne, ćwiczenia muzyczno ruchowe, itp.). Nauczyciel wymagający od swych wychowanków kreatywności, sam musi się wykazać tą cechą, tworząc coraz to nowe pomysły zadań ruchowych stosownych do właściwości wieku, warunków pracy i temperamentu swych podopiecznych oraz wykorzystując regionalne formy kultury muzyczno – ruchowej, zabaw, zwyczajów i obyczajów.

Metoda opowieści ruchowej

Metoda opowieści ruchowej polega na tym, że nauczyciel, poprzez odpowiedni dobór tematu wymyślonego przez siebie opowiadania, działa na wyobraźnię dziecka skłaniając je do odtwarzania ruchem treści opowiadania. Opowieść powinna być tak sformułowana, aby jej obraz ruchowy odpowiadał zasadzie wszechstronności, tj., aby angażując wyobraźnię dziecka usprawniał wszystkie główne grupy mięśniowe oraz narządy wewnętrzne (głównie układy krążenia i oddychania).Powinien tu występować ruch o różnym charakterze np. bieg, skoki, rzuty, czworakowanie, pełzanie, ciągnięcie, pchanie noszenie itp. Metoda opowieści ruchowej sprzyja rozwojowi fantazji, która w życiu dziecka, odgrywa dominującą rolę; fantazja, bowiem może pobudzać i utrzymać dziecko w ruchu, wywołać przeróżne obrazy. Metoda ta wymaga jednak od nauczyciela dobrego, starannego przygotowania i zrozumienia, że stosowane opowiadanie w czasie trwania zajęć jest tylko środkiem do odtworzenia przez dzieci poprawnego ruchu. Układ opowiadania, zatem musi opierać się na zasadach wszechstronności ruchu, stopniowania wysiłku i zmienności pracy mięśniowej. Metoda ta najbardziej nadaje się do prowadzenia zajęć z młodszymi grupami dzieci.

Gimnastyka twórcza Rudolfa Labana.

Twórcą tej metody jest R. Laban, a w Polsce spopularyzował ją W. Gniewkowski. Gimnastyka twórcza jest protestem przeciwko tradycyjnej gimnastyce uprawianej „na komendę”, w stereotypowej kolumnie ćwiczebnej. Metoda ta nazwana jest także metodą improwizacji ruchowej, daje nauczycielowi dużą swobodę wyboru zadań ruchowych. W metodzie uwzględnia się łączenie ruchu z muzyką i rytmem i dlatego często przy jej realizacji zadań wykorzystuje się instrumenty perkusyjne. Każdy ćwiczący wykonuje zadanie ruchowe  na swój sposób i wobec tego pokaz wykonania jest zbędny. Należy tylko ćwiczącym wyjaśnić, co mają robić, natomiast sposób wykonania zależy od ich inwencji twórczej, pomysłowości fantazji oraz doświadczeń ruchowych.

Metoda oparta jest na 16 tematach generalnych, jednak W. Gniewkowski proponuje stosować na zajęciach ruchowych tematy I – V

 I Temat: Wyczucie własnego ciała.

Przy realizacji tego tematu dzieci poznają w toku działania możliwości własnego ciała w zakresie obszerności ruchów, jako instrumentu zdolnego do wykonywania ruchów we wszystkich stawach, ruchów precyzyjnych oraz ruchów obszernych. Dziecko manipuluje, bawi się własnymi rękami, nogami, palcami, wykonuje ruchy zlokalizowane w określonej części ciała w różnych pozycjach wyjściowych.

 II Temat: Wyczucie przestrzeni.

 Podstawowymi ćwiczeniami są tu ruchy ograniczone, skrępowane oraz szerokie i fantazyjne, ruchy penetrujące przestrzeń poprzez bieg, podskoki, skoki, obroty, itp. Ruch może odbywać się na poziomie niskim, średnim i wysokim.

 III Temat: Wyczucie ciężaru ciała (siły).

 Ruchy nawiązujące do tego tematu mają charakter wyrazisty, przejawiają się w mocnych chwytach, podnoszeniu, zginaniu. Ruchom silnym przeciwstawiamy ruchy lekkie, delikatne, np.: - ruchy mocne, atletyczne, ciężkie, przygniatające swą siłą; - ruchy żywe, wesołe, dynamiczne, energiczne; - ruchy spokojne, delikatne, łagodne, kojące. Realizując ten temat można wykonać bezpośrednio po sobie ruchy kontrastowe, w których napięcie przeplata się z rozluźnieniem, siła ze słabością, improwizacja ruchowa z muzyką, która nagle zmienia swój charakter.

IV Temat: Rozwijanie wyczucia płynności ruchów.

 Ćwiczenia polegają na ruchach lokomocyjnych wykonywanych po bardzo różnych liniach. Mogą one być wykonywane w rytmie klaskania, uderzania w instrument perkusyjny lub z towarzyszeniem muzyki, nawet śpiewu. Dla urozmaicenia można robić przerwy w muzyce, co jest sygnałem do zatrzymania się i przyjęcia przez ćwiczących ciekawej postawy

 V Temat: Współdziałanie z partnerem lub z grupą.

 Występujące w tym ćwiczeniu akcje ruchowe z partnerem lub w grupie wymagają podzielności uwagi, pilnego obserwowania partnera i jego naśladowanie. W pewnym sensie ograniczają swobodę własnego działania. Zadania ruchowe tej grupy kształtują szybki refleks oraz przez zespołowe działanie są ważnym aspektem wychowawczym w kształtowaniu uczuć społecznych, rozwijają cechy wychowania społecznego.

Metoda twórcza Carla Orffa.

Carol Orff wyszedł z założenia, iż kulturę fizyczną dziecka należy rozwijać w ścisłej korelacji z kulturą rytmiczno – muzyczną oraz z kulturą słowa. Dlatego nawiązuje on do tradycyjnych, znikających we współczesnych czasach form zabaw, ćwiczeń tańców, muzyki, porzekadeł, legend, baśni, poezji, itp. Te właśnie ginące formy ruchowo – muzyczno – słowne zainteresowań dzieci znalazły się u podstaw nowej metody, której głównym celem i zadaniem jest wyzwolenie u dzieci tendencji do samoekspresji  i rozwijania inwencji twórczej. Zwłaszcza powiązanie muzyki z ruchem stanowi bardzo charakterystyczny rys metody. Szeroko rozbudowany repertuar ćwiczeń i zabaw daje możliwość rozwijania inwencji zarówno dzieciom wysoko uzdolnionym, jak i zaniedbywanym, które mają okazję wyrównać swe braki. Zarówno muzyka jak i ruch oraz żywe słowo przenikają się wzajemnie, przy czym w konkretnych ćwiczeniach dominuje zwykle jeden z wymienionych elementów, gdy inne spełniają rolę towarzyszącą lub podrzędną.

 Carol Orff proponował następujące formy ruchu: - gimnastyka oparta na ruchu naturalnym, bez komenderowania; - ćwiczenia „sensoryczne” z zamkniętymi oczami, wyostrzające zmysły i rozwijające wyobraźnię, zabawy rozwijające szybki refleks; - ćwiczenia muzyczno ruchowe z wykorzystaniem instrumentów perkusyjnych, a także muzyki z taśm; - ćwiczenia z tematów I – V R. Labana; - tańce regionalne, towarzyskie, inscenizacja pieśni, bajek, poezji; - pantomima o szerokiej tematyce i środkach wyrazu z użyciem przyborów lub bez przyborów; - żywe słowo: układanki, wyliczanki, zagadki, wierszyki, echo, naśladowanie odgłosów zwierząt – wszystko to połączone z gestami, ruchem.

Gimnastyka rytmiczna A. i M. Kniessów.

Gimnastyka Kniessów bazuje na ruchu naturalnym, zrytmizowanym, ekspresyjnym. Zasadniczymi jej elementami są: ruch, muzyka, rytm, przybory. Przybory są w większości oryginalne: podwójny bijak, szarfa grzechotka, dzwoneczki, łuski orzechów kokosowych, itp. W tej metodzie nauczyciel może bardziej wyeksponować ruch twórczy, zadania otwarte, improwizację ruchową, współpracę z partnerem i z grupą.

Ruchu rozwijającego Weroniki Sherborn.

Metoda tejże autorki, prezentuje ruch rozwijający, jako metodę, szczególnie przydatną w pracy z dziećmi nadpobudliwymi, agresywnymi, lękliwymi oraz w przypadkach głębszych zaburzeń rozwojowych. Ideą metody jest posługiwanie się ruchem rozwijającym świadomość własnego ciała, świadomość przestrzeni i działania w niej, a także umiejętność i potrzebę dzielenia jej z innymi ludźmi, prowadzącą do nawiązywania z nimi bliskiego kontaktu. Warunkiem prowadzenia terapii jest zabawowa, radosna atmosfera, możliwość osiągania sukcesu w każdym ćwiczeniu i wspólna satysfakcja z pokonywania trudności .

Organizacja zabaw ruchowych:

podczas organizacji ćwiczeń i zabaw należy pamiętać:

• gimnastyka ma być dla dziecka wesołą i radosną zabawą, bez upomnienia, musztrowania i karcenia, gdy się głośno śmieje i wznosi okrzyk
• ćwiczeniom gimnastycznym trzeba nadawać, gdy jest to tylko możliwe, charakter zabaw naśladowczych , pomaga to dzieciom skojarzyć wysiłek z tym, co znają i co je cieszy. Sprzyja to także rozwoju wyobraźni i fantazji
• dzieciom podoba się także, gdy mogą popisać się swoimi umiejętnościami, odwagą i sprytem, dlatego warto ćwiczeniom gimnastycznym nadawać charakter zada
• organizując zabawy ruchowe i ćwiczenia gimnastyczne, trzeba koniecznie zadbać o warunki higieniczne i zdrowotne

 

 

   8.     Zabawy ruchowe:

Podział zabaw ruchowych:

Zabawy orientacyjno- porządkowe - są przygotowaniem do wszystkich innych ćwiczeń i zabaw. Mają charakter wychowawczy, wyrabiają zdolności i umiejętności potrzebne do zorganizowania zajęć w grupie, uczą porządku i dyscypliny, podporządkowania się przepisom. ćwiczą spostrzegawczość, orientację szybkość reakcji na sygnały. zabawy te uczą różnorodnych ustawień: w gromadce w rozsypce, w szeregu, w rzędzie, w parach. W grupach starszych można dołączyć elementy współzawodnictwa

Zabawy i ćwiczenia z elementami równowagi - wykonywanie tych ćwiczeń wymaga od dzieci koncentracji uwagi, spokoju, opanowania wewnętrznego

Zabawy na czworakach - czworakowanie wpływa na prawidłowość kształtowania się naturalnych krzywizn kręgosłupa, głównie odcinka lędźwiowego. Chód na czworakach jest zabiegiem poprawiającym postawę

Zabawy bieżne - ćwiczą szybkość, zręczność, wytrzymałość, pobudzają czynność serca i płuc oraz przemianę materii

Zabawy i ćwiczenia z elementami rzutu, celowania i toczenia - zabawy te rozwijają przede wszystkim mięśnie obręczy barkowej, mięśnie tułowia. celem jest wyrobienie celności, siły, zręczności oraz pewności rzutu i chwytu

Zabawy i ćwiczenia z elementami wstępowania na przyrządy, zstępowania oraz wspinania się - mają wpływ na mięśnie całego ciała, szczególnie na wzmocnienie pasa barkowego, mięśni tułowia i siły ramion

Zabawy z elementami skoku i podskoku - angażują do pracy całe grupy mięśniowe, pobudzają do większego działania płuca i serce, przyspieszają krążenie. wyrabiają elastyczność, miękkość odbicia a także odwagę

   9.     Organizacja ćwiczeń:

   Ćwiczenia poranne

Celem ćwiczeń porannych jest: -zorganizowanie i zdyscyplinowanie grupy -przejście w sposób uporządkowany ze swobodnej działalności do czynności i zabaw grupowych -ożywienie i wytworzenie miłego, pogodnego nastroju -wyrobienie umiejętności sprawnego i elastycznego poruszania się -pobudzenie układu krwionośnego i oddechowego do intensywnego działania, -kształtowanie poprawnej postawy dziecka -hartowanie organizmu

czas trwania:

codziennie, około 5-7 minut, przed śniadaniem -uczestnicy: dzieci starsze -powtarzalność: każde ćwiczenie wykonujemy 3-4 razy -dobór ćwiczeń i zabaw: wykorzystujemy zabawy i ćwiczenia już znane  

rozkład ćwiczeń:

• ćw. i zabawy orientacyjno-porządkowe o charakterze ożywiającym
• ćw. uruchamiające duże grupy mięśniowe
• ćw. mięśni brzucha lub zabawy na czworakach
• skłony boczne tułowia lub skręty
• ćw. lub zabawy z elementem równowagi
• zabawa bieżna lub skoczna
• ćw. uspokajające rytmiczny marsz

   Ćwiczenia gimnastyczne

 Celem ćwiczeń gimnastycznych jest:

• dostarczenie ustrojowi dziecięcemu bodźca rozwojowego
• czuwanie nad harmonijnym rozwojem ciała i korygowanie dysproporcji rozwojowych
• wyrabianie poprawności ruchów
• rozwijanie naturalnych czynności ruchowych

 Czas trwania: około 30 min, 2-3 x w tygodniu Uczestnicy: dzieci starsze

 Zestaw ćwiczeń gimnastycznych posiada trzy części.

 Część wstępna - zorganizowanie dzieci,

• Zabawa lub ćwiczenia orientacyjno-porządkowe
• Ćwiczenia uruchamiające duże grupy mięśniowe

 Część główna- intensywność ruchu

• Ćwiczenia kształtujące tułowia w płaszczyźnie strzałkowej –skłony w przód i w tył, wzmacniające mięśnie grzbietu
• Ćwiczenia kształtujące tułowia w płaszczyźnie czołowej –skłony boczne.
• Ćwiczenia lub zabawa z elementem równowag
• Zabawa bieżna
• Ćwiczenie tułowia skręty lub skrętoskłony
• Rzuty, wspinanie
• Podskoki lub skoki

 Część końcowa- uspokojenie organizmu dziecka

• Ćwiczenia wyprostne
• Ćwiczenia przeciw płaskostopiu
• Zabawy lub ćwiczenia dowolne
• Ćwiczenia rytmu

   10.                      Treści programu

Program składa się z propozycji (podane jako załączniki):

• zabawy ruchowe
• ćwiczenia gimnastyczne
• zabawy i ćwiczenia w terenie
• zabawy i ćwiczenia kształtujące postawę
• ćwiczenia poranne
• zabawy ruchowe z „nietypowym” przyborem
• zabawy muzyczno- ruchowe C.Orffa ,B.Strauss
• zabawy prowadzone metodą W.Scherborne
• ćwiczenia gimnastyczne z elementami kinezjologii edukacyjnej
• ćwiczenia gimnastyczne według R. Labana
• ćwiczenia gimnastyczne według A.M.Kniessów

   11.                      Warunki realizacji programu

Program przeznaczony jest dla dzieci w wieku przedszkolnym.

Proponowany program zawiera propozycje do podejmowania różnych form aktywności ruchowej. Począwszy od ćwiczeń i zabaw zmierzających do poznania samego siebie, poprzez ćwiczenia ogólnorozwojowe jak; gry zespołowe, olimpiady, zabawy i gry terenowe. Prawidłowo kreowana aktywność fizyczna powinna być dostosowana do możliwości i potrzeb dziecka, a wymagania uzależnione od zdolności ruchowych, umiejętności, inwencji twórczej i poziomu rozwoju osobowości, aby w przypadku nieudanych prób nie zniechęcać dziecka do dalszych działań.

Program daje możliwość doboru ćwiczeń i zabaw jak również stopniowania trudności proponowanych zadań, co będzie gwarancją świetnej zabawy i wszechstronnego rozwoju. Warunkiem jest również zakup przyborów i rekwizytów do przeprowadzenia zajęć ruchowych. Ważna rola przypada również rodzicom, nauczycielom i przedstawicielom sportu.

   12.                      Spodziewane efekty

Dziecko:

• Wie czym jest zdrowie i jak o nie dbać
• Rozumie, że ruch na świeżym powietrzu to zdrowie.
• Zna różne formy aktywnego wypoczynku- wybrane dyscypliny sportowe.
• Chętnie uczestniczy w różnych formach aktywności ruchowej: ćwiczeniach porannych, gimnastycznych, zabawach ruchowych, muzyczno-ruchowych, spacerach, wycieczkach, treningach, zawodach.

   13.                      Ewaluacja programu:

Właściwa realizacja treści programu powinna w przyszłości umożliwić wytworzenie się właściwych kompetencji u dzieci, ułatwiając im funkcjonowanie w życiu, dbałość o własne zdrowie i jego rozwój oraz uczestnictwo w różnorodnych formach aktywności ruchowej.

Nauczyciel systematycznie badając rezultaty swoich działań, zawartych w niniejszym programie, dokonuje tego poprzez poznanie poziomu umiejętności dzieci z zakresu czynności ruchowych.

Ewaluacji podlegać będą:

• analizy dokumentów
• sprawdzenie umiejętności dzieci i wiedzy poprzez zagadki, zawody sportowe, prace plastyczne
• dokumentacje fotograficzne z zajęć oraz podjętych przedsięwzięć

   14.                      Literatura:

 

• Woynarowska, M. Sokołowska: Koncepcja i zasady tworzenia szkoły promującej zdrowie
• Wlaźnik „Wychowanie fizyczne w przedszkolu”
  • Jałowiec „Podręcznik gier i zabaw na świeżym powietrzu”
• Podstawa Programowa Wychowania Przedszkolnego.
• Dudkiewicz, K.Kamińska „Edukacja zdrowotna”