Odżywianie dzieci przedszkolnych w oparciu o kształtowanie zdrowych nawyków żywieniowych

Bez wątpienia aktywność fizyczna, odpowiednia ilość snu oraz odpowiednie zasady korzystania z urządzeń elektrycznych odgrywają istotną rolę w prawidłowym rozwoju dzieci oraz przeciwdziałaniu chorobom m. in. otyłości, jednakże główny wpływ na zdrowie, rozwój i sprawność (zarówno fizyczną jak i intelektualną oraz emocjonalną) dzieci mają stosowane zasady żywieniowe. Dlatego niezwykle istotne jest, aby od najmłodszych lat wpajać im zasady dobrego odżywiania, gdyż zasady wypracowane w dzieciństwie będą miały duży wpływ na ich wzorce żywieniowe w dorosłym życiu.

Właściwe odżywianie dzieci przedszkolnych przede wszystkim rozumieć należy przez spożywanie odpowiedniej do potrzeb ilości składników odżywczych oraz pokrycie potrzeb energetycznych. Dieta dzieci powinna zawierać zróżnicowane wysokowartościowe produkty, pokrywająca zapotrzebowanie na wszystkie potrzebne składniki tj. tłuszcze, węglowodany, białko, witaminy, składniki mineralne i błonnik.

Produkty można podzielić na:

produkty zbożowe – są źródłem węglowodanów złożonych, składników mineralnych (fosfor, magnez, mangan, siarka, cynk, żelazo), witamin z grupy B, a także błonnika pokarmowego. Najbardziej polecane są produkty pełnoziarniste, np. pieczywo razowe, płatki zbożowe. Posiadają więcej wartości odżywczych niż produkty wysoko przetworzone, np. pieczywo pszenne, płatki kukurydziane;
warzywa i owoce – głównie dostarczają różne witaminy np. witaminę C, E, K, składniki mineralne takie jak m. in. potas, magnez, wapń oraz błonnik i naturalne przeciwutleniacze.

Dzieci powinny dostawać owoce i warzywa do każdego posiłku. Należy mieć na uwadze, aby warzyw było więcej niż owoców z powodu mniejszej zawartości cukrów;

produkty mleczne – produkty z tej grupy dostarczają najwięcej wapnia. Zawierają również białka, tłuszcze oraz witaminy A, D (potrzebną do prawidłowego wchłaniania wapnia), B2. Zaliczamy do nich: mleko, napoje mleczne – kefiry, jogurty, itp., sery twarogowe – białe
i homogenizowane, sery podpuszczkowe – żółte, topione i pleśniowe;
mięso – chude oraz wysokogatunkowe dostarczające pełnowartościowego białka, witaminy i minerały;
ryby – tłuste ryby morskie zawierające wysoką dawkę kwasów nienasyconych oraz jod;
jaja – dostarczają witamin A, D, E, K;
nasiona roślin strączkowych – dostarczają białko, witaminy i minerały oraz błonnik.

Posiłki (4 – 5 w ciągu dnia) powinny być spożywane w regularnych odstępach czasowych co 3-4 godziny. W tej liczbie powinny znaleźć się 3 posiłki podstawowe tj. śniadanie, obiad
i kolacja oraz 2 posiłki dodatkowe – drugie śniadanie i podwieczorek. Należy pamiętać, aby w tej liczbie uwzględnić posiłki jedzone przez dziecko w przedszkolu i tak rozplanować liczbę posiłków żeby uwzględnić te podawane w przedszkolu. Również należy pamiętać, aby do posiłków podawać wodę, którą należy spożywać w odpowiednich ilościach. Przedszkolak powinien wypijać
co najmniej 4-5 szklanek wody dziennie (w gorące dni, przy zwiększonym wysiłku fizycznym bądź w chorobie zalecane jest wypijanie większej ilości wody – o około 2 szklanki).

Błędy żywieniowe popełniane wobec dzieci w wieku przedszkolnym:

mała ilość warzyw zwłaszcza bogatych w karoten oraz witaminę C,
zbyt dużo słodyczy,
niewystarczające spożycie wapnia,
nerwowa atmosfera,
pośpiech w trakcie posiłku,
zmuszanie dziecka do jedzenia,
nakłanianie „niejadka” do zjedzenia posiłku słodyczami.

Jeżeli chcesz, aby Twoje dziecko nabrało dobrych nawyków żywieniowych musisz sam/sama
o nie zadbać. Samo namawianie nic nie da, jeżeli dziecko nie dostanie dobrego przykładu
z „góry”.

Warto angażować przedszkolaki, w rozsądne zakupy zdrowych produktów spożywczych i potem wspólnie poprzez zabawę przygotowywać zdrowe posiłki. Dzieci powinny znać i rozróżniać potrawy zdrowe i niezdrowe.

Najczęstsze problemy związane z nieprawidłowym żywieniem dzieci w wieku przedszkolnym:

nadwaga – zaburzenie związane ze zbyt dużą ilością energii pozyskiwanej z pożywienia,
a energią zużywaną przez organizm, co prowadzi do przyrostu masy ciała związanego
z rozwojem tkanki tłuszczowej;
niedożywienie – braki żywieniowe u dzieci mogą prowadzić do zaburzeń rozwoju fizycznego – utraty masy ciała, zahamowania wzrostu;
niedobór wapnia i witaminy D może doprowadzić do rozwoju krzywicy, a w dorosłym życiu do osteoporozy;
niedobór żelaza może prowadzić do anemii, ma wpływ na częstsze zakażenia układu oddechowego, zaburzenia funkcji poznawczych oraz rozwój motoryczny dziecka;
próchnica zębów spowodowana nadmierną ilością słodyczy oraz słodkich napojów (najczęściej gazowanych) – niedobór wapnia.

Na podsumowanie rozważań na temat zdrowego żywienia dzieci w wieku przedszkolnym należy podkreślić fakt, iż dzieci w tym wieku wykazują chęci i inicjatywę do kształtowania nawyków żywieniowych, dlatego jeżeli dorośli się do nich zastosują pomoże to w przyszłości wykształcić
u dzieci prawidłowe nawyki żywieniowe, dzięki którym będą miały zapewniony zdrowy rozwój
i przydadzą się w dorosłym życiu.

Opracowała: M. Dańczura

Literatura: